Tag Archives: Dersim İsyanı

TUNCELİ HALKI NEDEN CHP’Yİ TUTAR?

22 Ağu

Zaman gazetesi yazarı Mustafa Armağan, "Tunceli halkı Dersim kıyımına rağmen neden CHP’yi tutar?" diye sordu.

Zaman gazetesi yazarı-tarihçi Mustafa Armağan bugün yayımlanan makalesinde "Tunceli halkı Dersim kıyımına rağmen neden CHP’yi tutar?" dedi. İşte o makale;

Tunceli halkı Dersim kıyımına rağmen neden CHP’yi tutar?

Şaşırmak düşünmektir, tamam da, artık başımız dönmeye başladı. Osman Baydemir’in Kürtlere özerklik verilmeden bu işin çözülemeyeceğine dair açıklaması ve bunu basındaki bazı önde gelen kalemlerin normal karşılamaları yeterince ağır bir ‘şok’ değilmiş gibi, PKK’nın "eylemsizlik" kararı, üstelik bu kararın hükümetle görüşmek suretiyle alındığı yolundaki bilgiler ve BDP’nin referandumda "hayır"dan "evet"e çark etme manevraları sökün etti peşinden.

Okumaya devam et

Ankara Valisi Nevzat Tandoğan neden intihar etti?

15 Şub

 Ankara yakınlarında TTK'nun Ahlatlıbel kazısında (5 Mayıs 1933) Soldan sağa: Dr.Reşit Galip, Atatürk, Nevzat Tandoğan ve Yusuf Hikmet Bayur.

Ankara yakınlarında TTK’nun Ahlatlıbel kazısında (5 Mayıs 1933) Soldan sağa: Dr.Reşit Galip, Atatürk, Nevzat Tandoğan ve Yusuf Hikmet Bayur.

Ankara Valisi Nevzat Tandoğan, aracı olduğu cinayet ortaya çıkınca intiharı seçmişti.

Dünya Bülteni / Haber Merkezi

Tek parti döneminin sembol isimlerinden biri olan Anakara valisi ve belediye başkanı Nevzat Tandoğan makam odasında tabancasını kafasına dayayarak 9 Temmuz 1946’da intihar eder.

Bu intihar olayının arkasındaki düğüm henüz çözülemedi. 31 Mart isyanının bastırılması, Dersim isyanı gibi olaylarda aktif rol alan zamanın genelkurmay başkanı Kazım Orbay bu intihar olayı ile bağlantılı olarak görevden alınarak Askeri Şura üyeliğine tayin edildi.

Nevzat Tandoğan’ı intihara sürükleyen olay, büyükelçilerin doktoru olarak bilinen Dr. Neşet Naci Arzan’ın muayenehanesinde tabanca ile vurularak öldürülmesi ile başladı.

Cinayetin faili olarak Reşit Mercan adında bir kişi yakalanır. Fakat mahkemede Reşit Mercan çelişkili ifadeler vermeye başlayınca savcılık cinayetin adi bir suç olmadığı görüşüne vararak yeniden e başlatır. Tahkikat sonucunda katile silahı sağlayan kişinin Kazım Orbay’ın oğlu hHaşmet Orbay olduğu anlaşılır.

Nevzat Tandoğan katil zanlısı  ile görüşmüş

Mehmet Sait Esen adlı dönemin ünlü bir gazetecisi cinayetin 100 bin Lira para karşılığında Haşmet Orbay tarafından azmettirildiğini, arabuluculuğu da nevzat Tandoğan’ın sağladığını iddia eder. Katil zanlısı  Reşit Mercan teslim olmadan önce valilik binasında görüşmüş, bu görüşmeden sonra teslim olmuştur. Bu görüşme hakkında ne katil zanlısı ne de Nevzat Tandoğan görüşmenin yapıldığını söylemelerine rağmen ne konuştukları konusunda susmuşlardır.

Reşit Mercan, mahkeme devam ederken ifadelerini değiştirir, suçsuz olduğunu para karşılığında suçu  üstlendiğini, asıl katilin Kazım Orbay’ın oğlu Haşmet Orbay olduğunu iddia eder.

Mahkeme Reşit’i adam öldürmekten suçlu bularak 20 yıl ağırlaştırılmış hapis cezası verir. Haşmet Orbay’da katile silah sağladığı gerekçesi ile 1 yıl hüküm giyer.

Dava, kendi içerisinde tezatlar olduğu gerekçesi ile Yargıtay tarafından bozulur ve tekrar görüşülmesi için Bolu Ağır Ceza Mahkemesine gönderilir.

Sanık Reşit Mercan,  kendi lehine tanıklık yapması için Vali Nevzat Tandoğan’ı şahit olarak gösterir.

Nevzat Tandoğan sade bir vatandaş  gibi mahkemeye çağrılmasından rahatsızdır. Mahkeme’de sanıkla görüştüğünü söylese de ona herhangi bir teklifte bulunmadığını  söyler. Hâkimin ne konuştuklarını sorması üzerine herhangi bir cevap vermez.

Gerçek suçlunun Haşmet Orbay olduğu mahkeme tarafından anlaşılır ve 18 yıl hapis cezasına çarptırılır.

İntihar etmeden bir gün önce Adalet Bakanı Ali Rıza Türel’e “Bana mahkeme suçlu gibi davranıyor. Ben Ankara valisiyim bu durumlara düşecek adam değilim “ der ve ertesi gün beylik tabancası ile intihar eder.

Nevzat Tandoğan mahkemeye çağrılmasını  bir onur meselesi mi olarak gördü yoksa Reşit Mercan’ın ifadelerinde söylediği gibi arabuluculuk mu yaptı bilinmez, dava bir daha açılmamak üzere kapatılır.

Nevzat Tandoğan kimdir?

Nevzat Tandoğan, Tek parti döneminin sembol isimlerinden birisidir. Atatürk döneminden başlayarak intihar edene kadar Ankara valiliği yapmış olan Tandoğan “Bu memlekete komünizm gelecekse onu da biz getiririz” sözlerinin sahibidir. Despotluğu hukuk tanımazlığı ile meşhur olup valiliğinin yanı sıra 18 yıl Ankara belediye başkanlığı da yapmıştır.

Said Nursi’yi makamına getirterek zorla şapka giydirmeye çalışmış, kendi döneminde köylüleri n Ankara’ya girmesini yasaklamıştır.

Osman Yüksel Serdengeçti’nin kendisi hakkında konuştuğunu işitince tutuklanmasını istemiş, makamına getirildiğinde Serdengeçti’ye “Ulan Öküz Anadolulu! Milliyetçilik, komünizm size ne, Sizn göreviniz mahsul yetiştirmek ve oğullarınızı  askere göndermektir. Sizden beklediğimiz sadece bunlardır”  demiştir.

1938 Dersim Gerçeği

18 Ara

dersim

Kalan Müzik’in sahibi Hasan Saltık’ın, Dersim araştırmasında ulaştığı yüzlerce belge ve fotoğraf kitap oluyor. Belgelerde ölenlerin ve sürgüne gönderilenlerin gerçek sayısının yer aldığı bir raporla, olaylar sırasındaki fotoğraflar da bulunuyor
CHP Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen‘in TBMM’deki konuşmasıyla gündeme gelen ‘Dersim İsyanı’ ve devletin düzenlediği harekâtla ilgili 71 yıldır gizli kalmış belge ve fotoğraflar gün ışığına çıktı.

Okumaya devam et

İhsan Sabri Çağlayangil’in Anıları

23 Kas

seyitriza2 

"Atatürk gelmeden Seyit Rıza idam edilecekti"
Tanju Cılızoğlu

Yıl 1937 Şükrü Sökmensüer, Atatürk döneminin ünlü emniyet müdürlerinden, birgün beni çağırdı: "Atatürk Diyarbakırda, Singeç köprüsünü açmaya gidecek dedi.
O tarihte Seyit Rıza, Dersimin Kürt lideri. Aynı zamanda Peygamber sülalesinden geliyor kendisi. Seyit Rıza’nın bir de dini vasfı var.

Fırat, Şeytan köprüsü (1) denen mevkide dört metreye kadar daralır. Derinliği de deniz gibidir. 17 metre olur. Burada bir köprü yapmışlar, Köprünün başında bir karakol, Karakolda da 33 askerimiz var. Askerlerin başında İsmail Haki adinda bir yedek tegmen. Yani ihtiyat Mulazim.
Köprüye Dersimliler bir baskın düzenliyor. Baskında karakol yakılıyor ve 33 askerimizde şehit ediliyor. İşte bu olay Dersim isyanının başlamasıdır. Atatürk olayla ilgileniyor ve ilgililere kesin talimat veriyor. "bu meseleyi kökünden hallediniz" diye.

Okumaya devam et

Kemal Kılıçdaroğlu’nun tepki görecek tepkisi

19 Kas

kemal-kilicdaroglu Gandi lakabı ile bilinen Kemal Kılıçdaroğlu, Onur Öymen’in Dersim açıklamalarını Meclis’te alkışladı. Ardından Tunceli’de Onur Öymen’e “Gereğini yap” diye seslendi. Şimdi ise “O iş artık bitti” demekle yetinmekte.
CHP Grup Başkanvekili Kemal Kılıçdaroğlu’nun bir günü diğerine uymuyor. Meclis sıralarından CHP Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen’in Dersim katliamını haklı ve elzem gösteren açıkklamalarını hararetli bir şekilde alkışlayan Kılıçdaroğlu, Tunceli’ye gittiğinde ise istifa çağrısı nda bulunmuştu. CHP’nin grup toplantısına gelmeyerek protesto ettiği düşünülen Kemal Kılıçdaroğlu, sanılanın aksine sadece yorgunmuş.
CHP’li Onur Öymen’in demokratik açılımı eleştirmek için verdiği “Dersim’de analar ağlamadı mı” örneği kamuoyunda büyük tepki ile karşılanmış fakat partisi CHP tarafından sahiplenmişti. Onur Öymen’e tepki gösterdiği zannedilen Kılıçdaroğlu’nun son açıklaması ise tepki görecek cinsten.

Okumaya devam et

CHP, Onur Öymen’in Dersim’le ilgili sözlerine ilişkin açıklama yapıldı.

18 Kas

CHP lideri Deniz Baykal, Onur Öymen’in ‘Dersim’ ile ilgili açıklamalarından sonra kamuoyunda oluşan tepkilere dair ilk kez kamuoyuna bir açıklama yaptı. Baykal, "CHP’ye linç kampanyasına fırsat vermeyeceğiz. Tepkilerin tümünü saygıyla karşılıyoruz" dedi.
Cumhuriyet Halk Partisi’nden (CHP), Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen‘in Dersim’le ilgili açıklamalarına ilişkin açıklama yapıldı.
MYK sonrası yapılan açıklamada da "CHP‘ye karşı linç kampanyası yürütülüyor. Onur Öymen‘in sözleri yanlış anlaşıldı. Tepkileri saygıyla karşılıyoruz" denildi.

Seyit Seyid Rıza ve Dersim Katliamı ardından Sürgün edilen Dersimlilerin Resimleri Fotoları Fotoğrafları

18 Kas

Evladı Kerbelayme, Bé gunayime, Ayvo Zulumo, Cinayeto. (Evlad-ı Kerbelayız, günahsısız, ayıptır, zulümdür, cinayettir.) Okumaya devam et

Devletin Tunç/Eli Dersim’de ne yapmıştı?

18 Kas

Ya bizlere uzun yıllar “İlk Kadın Pilotumuz” olarak iftiharla takdim edilen Sabiha Gökçen’in, aslında Dersim’e en ağır bombaları atan uçağı kullanmış olduğu gerçeğine ne diyeceğiz?

Tarihçilere büyük vazifeler düşüyor. “Alevi İsyanları” olarak bahsi geçen meselelerin iç yüzünü bilmiyoruz. Herkesin birbirini kan davası üzerinden suçlaya geldiği, herkesin birbirini zalim ve günahkar saydığı karmaşık bir düşmanlık hattı… Karanlık günler.

Okumaya devam et

1938 – Dersim Katliamı Belgeseli ( Çayan Demirel )

18 Kas


Yapım Tarihi : 2006 Süre : 00:68:00
Türü : Belgesel
Yönetmen – Çayan DEMİREL Danışman – Ali Naki GÜNDOĞDU Kurgu – Ali Haydar GÜLER
Müzik – Metin Kemal KAHRAMAN
Dersim isyanı belgesel film oldu…

Dersim isyanı üzerine şimdiye kadar çok kez konuşuldu, yazıldı, kitaplar yayımlandı ve şimdi de belgesel konusu oldu. Çayan Demirel’in hazırladığı “38” adlı belgesel Dersim isyanını, belgeler ve tanıkların ağzından sunuyor izleyiciye. Okumaya devam et

CHP’li Onur Öymen, Dersim Katliamını savunan sözlerinin arkasında

16 Kas

CHP’li Onur Öymen, sadece Alevileri değil Tüm duyarlı Türkiyelileri ayağa kaldıran Dersim isyanıyla ilgili sözlerinin arkasında. İşte tepkilere tanıt veren Öymen’den çok tartışılacak yeni açıklamalar:

Tartışılan isim Onur Öymen, kendini böyle savundu: Bütün silahlı ayaklanmalarda çok sayıda masum insan öldürülmüştür. Silahlı eylemi başlatanları değil de onu bastıranları suçlu sayarsanız yanlış olur. Operasyonlarda ‘yan hasar’ dediğimiz bir durum vardır. Atatürk’ün Dersim’de yaptıklarını anlatırken bize faşist diyorlar. Ben faşistsem Dersim isyanını bastıranlar neydi?

Özlem Çelik’in röportajı…

CHP Genel Başkan Yardımcısı Onur Öymen, demokratik açılımın Meclis’teki ön görüşmelerinde yaptığı konuşmayla büyük tepki çekti. Cumhuriyetin kurulduğu günden bu yana CHP’ye yakınlıklarıyla bilinen Aleviler günlerdir Öymen’i ve partisini protesto ediyor. Son olarak Öymen’in fotoğrafına Hitler bıyığı yapıştırıp üzerine de “Wanted” yazılınca, CHP’nin 69 yaşındaki diplomat kökenli milletvekili isyan etti. Okumaya devam et